Tự học đàn lyre bài 3 – Hợp Âm Trên Đàn Lyre

HỢP ÂM TRÊN ĐÀN LYRE
I. HỢP ÂM LÀ GÌ?
Hợp âm là thành phần chính để tạo ra nhạc nền cho giai điệu chính, thường nó được sử dụng trong đệm hát, hoặc bè trong các bản nhạc solo. Hợp âm được hình thành từ 2-3-4 hoặc nhiều hơn những nốt nhạc vang lên cùng một thời điểm theo quy luật sáng tác nhất định.
Nôm na, một bản nhạc thì giai điệu chính là để hát, để ngân nga, còn hợp âm là để đệm, bè bằng nhạc cụ.
Những bạn đang chơi đơn âm (từng nốt từng nốt), nghe là biết bài nào liền, thì đó là giai điệu chính. Nhưng chơi nhạc mà chỉ chơi mỗi giai điệuchính đơn âm, thì người ta gọi đó là đơn điệu, nghĩa gốc của từ đơn điệu chính là từ đây mà ra. Nếu các bạn muốn solo một nhạc cụ nào đó, vừa có giai điệu vừa có đệm bè theo, cho bản nhạc được trọn vẹn, đa âm, thì cần phải nắm vững hợp âm.
Tóm lại, mọi bản nhạc đều có giai điệu chính, và hợp âm đệm.
II. NGHỊCH HỢP ÂM TRÊN ĐÀN LYRE
Như các bài viết trước của mình, đàn Lyre chỉ có 7 nốt (C, D, E, F, G, A, B), nên chỉ chơi được những bài ở tone C trưởng hoặc A thứ (Am). Thông thường, C trưởng cho bài nhạc vui, Am cho bài nhạc buồn.
Quy tắc để nhận dạng hợp âm cơ bản trên đàn Lyre là 1-3-5. Ví dụ hợp âm C trưởng thì xem dây C là dây số 1, 2 nốt còn lại trong hợp âm sẽ đứng vị trí thứ 3 và thứ 5, tức là E và G. Hợp âm C sẽ là 3 nốt C-E-G hợp lại. Hợp âm Am sẽ là A-C-E. Bỏ hợp âm B ra, vì những bản nhạc cơ bản ở tone C hoặc Am đều không có hợp âm B.
Thì chúng ta có 6 hợp âm theo quy tắc 1-3-5 trên đàn Lyre là:
C = C-E-G => Đô Trưởng
Dm = D-F-A => Rê Thứ
Em = E-G-B => Mi Thứ
F = F-A-C => Fa Trưởng
G = G-B-D => Sol Trưởng
Am = A-C-E => La Thứ
B = Bỏ
Tới đây mọi người sẽ thắc mắc, tại sao cùng quy tắc 1-3-5 thì lúc là trưởng, lúc là thứ (không có ký hiệu m đi kèm). Kiến thức có hạn nên mình cũng xin phép không giải thích. Nó là âm luật. Và may thay, cứ theo quy tắc 1-3-5, thì 6 hợp âm trên sẽ góp phần vào hầu hết các bản nhạc ở tone C Trưởng hoặc Am thứ.
À, cần làm rõ khái niệm tone và hợp âm, vì cách gọi tên nó cũng giống nhau.
1 bản nhạc lúc trầm lúc bổng, thì sẽ lên xuống bằng nhiều hợp âm khác nhau. Nhưng nó sẽ có 1 hợp âm chủ đạo để quy định các hợp âm còn lại là gì, từ đó nó quy định luôn tone cao thấp của bản nhạc đó. Thì hợp âm chủ đạo đó chính là tone của bài hát.
Ngoài ra còn rất nhiều hợp âm có thăng giáng khác nữa, không phải ở tone C trưởng hoặc A thứ, và không thuộc phạm vi của cây đàn Lyre nên mình chỉ gợi mở đến đây thôi.
Bây giờ, mọi người có thể nhắm mắt mà đánh được các hợp âm mình muốn rồi đó. Chứ theo quy tắc 1-3-5. Trừ hợp âm B ra thì đánh bất kỳ nốt nào đầu tiên cũng ra hợp âm tương ứng, trong 6 hợp âm kể trên. Có thể đánh cùng lúc 3 nốt, có thể móc từng nốt, cứ đổi hợp âm liên tục, tùy ngẫu hứng, để nghe và quen với chúng, âm luật sẽ dần dần ngấm vào các bạn.
Nghịch quen rồi, hãy đánh theo trật tự sau:
C G Am Em F C F Dm G
Đây là vòng hợp âm phổ biến, có quy luật trầm bỗng hài hòa, được áp dụng trong nhiều bài hát quen thuộc, tone C trưởng.
III. ỨNG DỤNG HỢP ÂM VÀO BẢN NHẠC
Đây là một vấn đề khó có thể nói ngắn gọn trong bài viết này.
Bè kèm giai điệu chính
Thực chất, theo mình nghĩ, nếu bạn muốn đàn solo có bè bằng Lyre, được nhiều bản nhạc, thì bạn cứ kiếm tab chuẩn mà đàn theo, học vẹt cũng là một cách học.
Nhưng hiểu về hợp âm sẽ giúp bạn lý giải được vì sao chỗ đó giai điệu là nốt này, mà lại bè nốt khác. Học vẹt được vài chục bài rồi, tự bạn sẽ nắm được quy tắc bè, lúc đó đụng bài nào cũng tự soạn tab được.
Đệm hát?
Ngoài cách chơi solo ra, hiểu hợp âm sẽ có thể giúp bạn đệm hát bằng đàn Lyre, giống như người ta vừa cầm guitar vừa đánh vừa hát vậy, và tiếng đàn Lyre nghe ra chất thần thoại vô cùng. Tuy nhiên, vì nó chết ở tone C trưởng và A thứ, không tăng giảm tone như guitar hay piano điện tử được, nên không phải ai cũng hát được đúng cao độ này, nên đệm hát tốt, thì cần phải chọn đúng bài đúng tone.
Bên cạnh đó, nói là đệm hát, nhưng không nhất thiết phải hát, cũng có thể 2 bạn cùng chơi Lyre gặp nhau, 1 bạn đệm, 1 bạn đánh solo, 2 người cùng nhau song tấu, và nếu đó là bạn thân, người yêu của bạn, chẳng phải cuộc sống âm nhạc càng thêm tuyệt vời hơn sao? Hai người phối hợp nhịp nhàng, người này đánh, người kia thấu hiểu và hòa tấu theo, người xưa gọi đó là tri âm!
Để đệm hát thì cần phải nói nhiều về nhịp, điệu, vòng hợp âm…Dự kiến là một bài viết khác cũng tương đối dài.
Hãy để lại comment nếu bạn hứng thú với đệm hát để mình biết có nên viết bài tiếp theo không nhé!
Nếu không thì các bạn cứ nghịch với những hợp âm trên, sẽ có ích lắm.
Bonus: Chuyển đổi tone bài hát từ Em sang Am. Trường hợp các bạn lấy cảm âm trên mạng, tất cả các nốt đều bình thường, tự nhiên có 1 nốt F nó thăng, ký hiệu là F#, như mình nói thì đàn Lyre ko đánh được nốt này, nên phải đổi tone Em sang Am để không còn nốt nào thăng giáng nữa, bằng cách đổi tất cả các nốt theo quy luật dưới đây:
A=D
B=E
C=F
D=G
E=A
F#=B
G=C
Cái này chỉ đúng khi chuyển từ Em sang Am, các tone khác thì mình sẽ có bài hướng dẫn riêng, nó liên quan đến khái niệm cung và nửa cung. Cần phải giải thích thêm.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *