Tự học đàn lyre bài 1 – Nhập môn đàn lyre

DÀNH CHO CÁC BẠN KHÔNG BIẾT CHÚT GÌ VỀ NHẠC LÝ
*** GIỚI THIỆU SƯƠNG SƯƠNG
Nói vậy thôi chứ ai cũng phải biết Do Re Mi Fa Sol La Si chứ đúng không nhỉ?
Nó được ký hiệu bằng chữ cái tương ứng là:
C: Do
D: Re
E: Mi
F: Fa (Cái này dễ nhớ nè, F là Fa)
G: Sol
A: La (Nhớ tới thánh Alah là nhớ)
B: Si
Việc đầu tiên là bạn phải tự học thuộc 7 ký hiệu này, không ai giúp bạn được cả, cứ nhớ lần lượt, hoặc nhớ mẹo như F và A, sau đó suy ngược suy xuôi ra mấy cái gần đó.
Nốt đầu tiên là C (Do).
=> Bạn cũng đừng hỏi tại sao không phải là A, theo thứ tự ABC cho dễ nhớ, nó như vậy là như vậy, bàn nhiều nó lại ra lịch sử văn hóa chính trị từa lưa 😃
*** CHỈNH DÂY
Cài app InsTuner vào điện thoại rồi chỉnh từng dây. Từ dây đầu tiên là G3 (Sol 3).
Tại sao dây đầu tiên là G3 mà ko phải G1.
=> Đàn Lyre chỉ có 16 dây, tương ứng với 16 nốt nhạc, nhưng ở những nhạc cụ khác, trên và dưới còn nhiều nốt nữa, thậm chí đan xen còn có thăng với giáng nữa.
16 dây của đàn Lyre tương ứng:
G3 – A3 – B3 – C4 (*)- D4 – E4 – F4 – G4 – A4 – B4 – C5 – D5 – E5 – F5 – G5 – A5
(*) – LƯU Ý là kết thúc B3 là qua C4 nhé, vì bắt đầu là nốt C, nên bạn đừng nhầm lẫn theo thứ tự ABC.
Dùng app cho nó nghe chuẩn từng dây, nếu chữ cái nốt nhạc có kèm ký hiệu như “b” hoặc “#” là chưa đúng, đó là giáng và thăng, sẽ ra nốt khác, có độ cao khác. Nếu đã ra nốt đúng với dây đó rồi, nhưng còn cao hay thấp một chút thì nhích nhẹ (xuống hoặc lên) để kim về ngay giữa, và nốt sẽ có màu xanh lá cây.
Đàn mới nên dây chỉnh xong sẽ bị tuột thường xuyên, cứ bình tĩnh chỉnh lại từng dây, sau vài ngày, hoặc 1 tuần, độ căng dây ổn định rồi thì nó sẽ ít tuột lại. Thời gian chỉnh đàn sẽ thưa hơn.
Mẹo chỉnh dây guitar mới của mình là nhỏ vài giọt nước vào cái lỗ xiết bộ khóa (mấy trụ inox để cuộn dây đàn), phía dưới chữ A, B, C, D…, cho gỗ ở đó nở ra, ôm chặt các trục của bộ khóa, sẽ đỡ tuột hơn. Nhưng phải cẩn thận!!!! Đừng để ướt các bộ phận khác của đàn. Ai làm theo mà ướt hỏng cả cây đàn thì đừng bắt tui đền nha ^^
Kiên nhẫn nhé, vì khâu chỉnh dây rất dễ đàn ra bài “Đập vỡ cây đàn” lắm.
*** NGHỊCH ĐÀN
Chúc mừng bạn sau khi chỉnh dây thành công. Giờ thì tìm một bài nào đó đơn giản mình thuộc làu để bắt đầu nghịch đàn. Bất cứ bài nào bạn muốn, trẻ con cũng được.
Và đánh thử từng dây xem có ra được trọn vẹn bài hát hay không.
Nếu đang đánh mà không có dây nào ở giữa có thể đàn ra nốt bạn muốn, thì bạn chọn sai tone, bắt đầu lại bằng nốt khác, đến khi nào đàn được trọn vẹn thì thôi. Còn nếu đúng tone, nhưng nốt bạn muốn đánh cao quá mà đàn ko đủ dây, ví dụ như B5. Thì hãy hạ tone của CÂU đó xuống 1 quãng 8. Ví dụ câu đó bắt đầu bằng nốt C5, thì giờ mình đánh nốt C4 thôi, C5 và C4 cách nhau 1 quãng 8.
Sẵn bạn nhớ khái niệm quãng 8 này luôn. Vì rất nhiều trường hợp ko đủ dây để đánh, ví dụ như A Song From The Secret Garden, câu điệp khúc có nốt B5, nên đoạn điệp khúc phải đánh thấp xuống 1 quãng 8 để đàn được trọn vẹn.
Nếu bạn có khiếu cảm âm, thì ở giai đoạn nghịch đàn, bạn có thể đánh bất cứ bài nào mình thích sau khi đã quen với dây đàn. Đương nhiên có những bài dị biệt, có nốt thăng giáng bất ngờ, đánh kiểu gì cũng ko ra, ví dụ như bài “When the Love falls” – Yimura.
Càng nghịch nhiều thì lỗ tai cảm âm càng tốt, đụng nhạc cụ nào cũng có thể học rất nhanh, đụng vào bài nhạc lạ cũng có thể chơi được rất nhanh.
Bởi vậy nhiều người mới nói: chơi nhạc bằng cái lỗ tai.
*** TÌM BẢN NHẠC ĐỂ ĐÁNH (Đơn âm)
Nếu bạn không có khiếu cảm âm, cũng không biết đọc sheet nhạc (trình bày dạng 5 dòng kẻ), thì bạn có thể tìm bản nhạc mình muốn chơi bằng cách search:
“Tên bài hát + cảm âm”, những bài thông thường sẽ có đầy đủ, đặc biệt là ở các diễn đàn sáo trúc.
Tuy nhiên, phải lưu ý để tone của bản nhạc. Vì Lyre không có nốt thăng giáng, nên nó chỉ chơi được ở tone C trưởng và A thứ. Nên search cảm âm phải đúng C trưởng hoặc A thứ.
C trưởng ký hiệu là tone C. A thứ ký hiệu là tone Am. (C Major và A minor).
Khi nào C trưởng, khi nào A thứ. Cái này rất khó giải thích. Thông thường, thì C trưởng dành cho những bài vui, A thứ cho những bài giai điệu buồn. Nhưng không phải lúc nào cũng đúng như vậy đâu, vì những nhạc sĩ tài năng như Nguyễn Ánh 9 , ông có thể viết một bài buồn thê thảm ở tone Trưởng, ví dụ bài “Buồn ơi, chào mi!”.
Để check bài đó thuộc trưởng hay thứ, hãy vào những trang hợp âm như hopamviet.com và search tên bài hát, sẽ thấy tone chủ đạo của bài có ký hiệu “m” hay không, ví dụ như Am, Em, Dm, F#m, thì nó là thứ, còn ko có, chỉ là A, E, D, F#… thì là trưởng.
Với cách này, bạn có thể tìm hầu hết bài hát mình muốn, và đúng tone.
Quay lại câu chuyện 1 quãng 8. Bài cảm âm đó người ta soạn đúng tone rồi, nhưng có thể cho nhạc cụ khác, nên nó đánh nhiều nốt cao hơn B5, thì cứ soạn lại bài 1 quãng 8 và đánh.
*** ĐÁNH CÓ BÈ
Đánh đơn âm hoài cũng chán, thì hãy search những tab nhạc có bè, tức đánh 2-3 nốt cùng 1 lúc. Bản nhạc nghe sẽ hay hơn, sắc thái thú vị hơn.

Cre: Thanh Phong Lê

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *